منتظر قائم

منتظر قائم
مردی منتظری ازشهری که به نام اومتبرک شده است
یعنی *قائم شهر*
۲۱ دی ۹۱ ، ۱۱:۳۱

انواع عوامل ایجادی اندوه

انواع عوامل ایجادی اندوه

  

 عوامل ایجادی اندوه را می توان به دو دسته عوامل ایجادی در شخص و یا دیگری دسته بندی کرد؛ چنان که می توان آنها را به دو دسته عوامل ایجادی اندوه در دنیا و یا در آخرت بخش کرد.
قرآن به 44مورد از عوامل ایجاد کننده اندوه در شخص و یا دیگری اشاره می کند. این عوامل را می توان به جهت دیگری به دو دسته بخش کرد. دسته نخست عواملی هستند که به عنوان عوامل اصلی و کلی می توان از آن ها یاد کرد. این دسته از عوامل در قرآن به صورت انتزاعی بیان شده است؛ دسته دوم عواملی هستند که می توان از آن ها به عنوان عوامل فرعی و یا حتی مصداقی یاد کرد. به این معنا که برخی از این عوامل در حقیقت نمونه و مصداقی از همان کلی است که خداوند برای بیان و عینیت بخشی به صورت جداگانه در آیاتی یاد کرده است؛ زیرا قرآن کتاب آموزشی و تعلیمی صرف و انتزاعی نیست و هدف آن هدایت انسان به سوی کمال با بیان مصادیق عینی و حقیقی است؛ از این رو همواره با بیان مصادیق عینی و داستان های واقعی از امت های پیشین به امر هدایت گری خود می پردازد. به این جهت است که در برخی از آیات تنها به بیان کلی عوامل بسنده شده ولی در بسیاری از آیات دیگر بیان عوامل همراه با بیان موضوعات و یا مصادیق عینی می باشد که خداوند با آن به توضیح همان کلی پرداخته که پیش از این بدان ها اشاره کرده بود. به عنوان نمونه یکی از عوامل اصلی ایجاد اندوه در دنیا برای انسان های کامل و پیامبران، کفر امت به خداوند است (عبس آیه 40و 42).
قرآن با بیان برخی از مصادیق در داستان امت ها نشان می دهد که چگونه مصداقی از کفر عینی، موجبات اندوه مؤمنان را فراهم آورده است.
در آیه 184 و 150 سوره اعراف قرآن به داستان گوساله پرستی قوم یهود اشاره می کند که چگونه موجبات حزن و اندوه انسان کاملی را فراهم آورده و حضرت موسی(ع) را از گوساله پرستی امت اندوهگین کرده است.
ارتداد مؤمنان و بازگشت آنان از ایمان و کمال به کفر و نقصان یکی از عوامل ایجادی اندوه در انسان کامل و مؤمنان واقعی در دنیاست؛ از این روست که حضرت موسی(ع) از این که مؤمنان امتش در هنگام حضور وی در کوه طور و گرفتن تورات، به دست سامری مرتد شده و به جای خداپرستی، گوساله پرستی را شیوه خود قرار داده بودند، اندوهگین می گردد و آثار خشم و غضب در سیمای مبارکش هویدا می شود. (اعراف آیه 148و 150 و طه آیات 85و 86)
حق ناپذیری مشرکان عامل اندوه پیامبرگرامی(ص) بود به گونه ای که خداوند از وی می خواهد که بخاطر این رفتار ناپسند مشرکان، خود را اندوهگین نسازد و دل تنگ نگردد. (نحل آیه127و نمل آیه70و لقمان آیه23)
از دیگر مواردی که می توان در بخش نخست از آن یاد کرد، اندوه انسان کامل و مؤمنان واقعی از افترا و تهمت های کافران (انعام آیه 33 و یونس آیه 65) و استهزای ایشان است. (حجر آیه 95 و 97)
برخوردهای ناپسند دوستان و آشنایان دل های مؤمنان و انسان های کامل را می شکند و اندوهگین می سازد؛ زیرا از ایشان انتظار چنین رفتاری را نداشته و نمی پسندند که آنان رفتاری دور از کمال و ادب داشته باشند. (یوسف آیه 69)
به هرحال رفتارهای دور از کمال و ادب و تجاوز به حریم خصوصی و نادیده گرفتن اصول و ارزش های انسانیت، دل های انسان کامل را به رنج می آورد و اندوهگین می سازد. (هود آیه 77 و 78 و عنکبوت آیه 33) در حقیقت ترک وظیفه انسانی و انسانیت، امری است که اندوه انسان های صاحب درد را برمی انگیزد (هود آیه 12) چنان که سلطه ستمگران و ظالمان برجامعه و جان و مال مردمان این اندوه را تشدید می کند. (صافات آیه 114 و 116)
این ها بخشی از عوامل ایجادی حزن و اندوه در انسان های صاحب درد است که قرآن با بیان آن ها نشان می دهد که این اندوه دنیایی انسان های کامل برای آن است که دوست می دارند همگان به کمال دست یابند و این به معنای محبت و عشق بیش از اندازه پیامبران و انسان های کامل به بشر و نوع دوستی ایشان است.
دسته دوم از عواملی که در قرآن به آن ها اشاره شده است، عواملی هستند که موجبات اندوه عده ای از انسان ها را در دنیا فراهم می آورد. اینان کسانی هستند که یا ایمان ندارند و یا سست ایمان هستند؛ از این رو به کوچک ترین ضرر و زیان دنیوی اندوهگین می شوند و خود را به رنج می افکنند. اینان شاید به آفریدگاری خداوند ایمان داشته باشند ولی به پروردگاری و مالکیت مطلق و قدرت و حکمت تام و تمام خداوند ایمان و باور نداشته باشند و چه بسا در اثر مسایلی که مبتلا می شوند اندوهگین می شوند و گاه ایمان خود را به آفریدگار نیز ازدست می دهند.
قرآن بیان می دارد که برخی با زوال نعمتی اندوهگین می شوند، چنان که با آمدن نعمتی شاد می گردند درحالی که این آمدن و رفتن دردست خدا و از روی حکمت است. (حدید آیه 23) از این رو هنگامی که بلایی بر ایشان وارد شود اندوهگین شده و خود را از کسانی برمی شمارند که مورد اهانت قرارگرفته اند. (شورا آیه 48 و یونس آیه 22) ضرر و زیان جانی (آل عمران آیه 139 و 140 و 153) و زیان مالی (قلم آیات 18 تا 31) از دیگر عوامل ایجادی این چنین اندوهی در انسان است.
اندوه واقعی
قرآن اندوه واقعی را اندوه در قیامت برمی شمارد و اندوه دنیایی با این همه آثار وحشتناکش را اندک و در برابر اندوه آخرت هیچ می داند. از این رو به مؤمنان واقعی بشارت می دهد که در قیامت از این اندوه رها هستند و در بهشت شادمان می زیند.
قرآن به مردمان پیشنهاد و سفارش می کند که برای رسیدن به شادی واقعی و رهایی از اندوه واقعی در قیامت، از عوامل ایجادی اندوه قیامتی دوری کنند و لذا مهم ترین عوامل ایجادی آن را با مصادیقش بیان می کند و نسبت به انجام آنها هشدار می دهد.
کفر یکی از مهم ترین عوامل حزن در قیامت است که قرآن از آن در آیات چندی یاد می کند. (عبس آیه 40 و 42 و آل عمران آیه 176) گناه مجرمان و اعمال زشت (یونس آیه 27 و هود آیه 36) و قتل (طه آیه 40) از دیگر عوامل ایجادی اندوه شمرده شده است.
فراق فرزند (طه آیه 39 و 40) عدم مساوات در خانواده (احزاب آیه 51) کم آبی و مشکلاتی از این دست (روم آیه 48 و 49) کیفر و عقوبت (انعام آیه 42 و 43) حسادت (آل عمران آیه 120 و توبه آیه 50) تولد دختران (نحل آیه 58) شکست در جنگ و یا دیگر امور زندگی (آل عمران آیه 139) و عوامل دیگری از این دست را قرآن به عنوان عوامل اندوه در دنیا و آخرت و در خود و یا دیگری برشمرده است.
راهکارهای رهایی از اندوه
قرآن برای رهایی از اندوه راهکارهایی را بیان می کند که انسان با عمل به آن ها می تواند از اندوه دنیا و آخرت رهایی یابد. از مهم ترین این راه ها می توان به توجه به خدا (انعام آیه 64) ایمان به قضا و قدر الهی (حدید 22 و 23) توجه به عزت خدا و شنوایی و توانایی مطلق وی (یونس آیه 65) توجه به علم و دانش وی (همان) توجه به معاد و آخرت (لقمان آیه 23) توجه به برتری مؤمنان بر کافران (آل عمران آیه 139 و 140) و امداد غیبی او (توبه 40) دوستی خدا (یونس آیه 62) سنت های الهی (آل عمران 139 و 140) و مانند آن که در حوزه بینشی جای دارد اشاره کرد.
در حوزه عمل نیز می توان به سجده (حجر آیه 97 و 98) نماز (همان) دعا و نیایش و راز و نیاز (انبیاء آیه 76) تسبیح خدا (حجر آیه 97و 98) و طلب آمرزش و استغفار (فاطر آیه 34) اشاره کرد.
عوامل طبیعی مانند بارندگی (روم آیه 48 و 49) و خواب (آل عمران آیه 154) نیز به عنوان عوامل زوال اندوه مورد توجه قرآن قرار گرفته است.
راههای مصونیت از اندوه
قرآن افزون بر این ها راهکارهای دیگری را نیز بیان می کند که در حکم مصونیت سازی عمل می کنند و نمی گذارند اندوه و حزن به سراغ انسان آید. در آیات قرآنی از افرادی چون مخلصان، اولیاءالله، بهشتیان، متقین، مجاهدان، محسنان، مصلحان و مؤمنان واقعی به عنوان کسانی یاد شده اند که گرفتار حزن و اندوه در دنیا و آخرت نمی گردند. از این جا می توان گفت که رفتار آنان می تواند به عنوان سلوک و عاملی برای دفع اندوه مطرح باشد.
بر این اساس می توان از احسان (بقره آیه 112) اخلاص (همان) استقامت (فصلت آیه 30) اصلاح (اعراف آیه 35) انفاق (بقره آیه 1620) انقیاد (بقره آیه 112) ایمان (آل عمران آیه 139) تقوا (اعراف آیه 35) اطاعت از خدا و رسول و دستورهای ایشان (بقره آیه 38 و 277)، توجه به قضای الهی (حدید آیه 22 و 23) توکل (مجادله 10) شهادت (آل عمران آیه 169) عبودیت (زخرف آیه 68) عمل صالح (بقره آیه 62) و ولایت الهی (یونس آیه 62 و 63) به عنوان عوامل دفع و مصونیت یافتن از اندوه در دنیا و یا آخرت یاد کرد؛ زیرا برخی از این عوامل موجب رهایی انسان از اندوه در دنیا وبرخی دیگر در آخرت است

موافقین ۰ مخالفین ۰ ۹۱/۱۰/۲۱
محسن غفوری

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">